Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
BUW 1915-1939
Po opuszczeniu przez Rosjan Warszawy w sierpniu 1915 roku Cesarski Uniwersytet Warszawski został ewakuowany do Rostowa nad Donem. Wywieziono wówczas najcenniejsze zbiory biblioteki: inkunabuły, rękopisy, część inwentarzy i archiwum bibliotecznego. Biblioteka została ponownie uruchomiona jesienią 1915 roku wraz z odrodzeniem polskiego Uniwersytetu w Warszawie.
W okresie międzywojennym zbiory Biblioteki szybko rosły. Poza egzemplarzem obowiązkowym z województw warszawskiego, łódzkiego i lubelskiego cennym źródłem nabytków były liczne dary zarówno krajowe, jak też od zagranicznych uniwersytetów i towarzystw naukowych. Ważną rolę odegrała przeprowadzona na mocy traktatu ryskiego rewindykacja rękopisów i Gabinetu Rycin wywiezionych po upadku powstania listopadowego oraz starych druków ewakuowanych w 1915 roku. Wzrost zbiorów, większa liczba czytelników oraz rozbudowa katalogów bibliotecznych spowodowały bezpośrednio po odzyskaniu niepodległości ciasnotę w pomieszczeniach bibliotecznych. Pierwsze wystąpienia o rozbudowę Biblioteki miały miejsce już w 1920 roku.
BUW 1939-1944
W chwili wybuchu II wojny światowej biblioteka posiadała ok. miliona jednostek zbiorów. W 1940 roku biblioteki: Narodową, Uniwersytecką i Ordynacji Krasińskich połączono tworząc Staatsbibliothek Warschau, która dzieliła się na trzy oddziały: Bibliotekę Uniwersytecką ze zbiorami obcymi, Bibliotekę Narodową, gromadzącą polonika i Bibliotekę Krasińskich ze zbiorami specjalnymi. W tej sytuacji Biblioteka Uniwersytecka zmuszona była przekazać do Biblioteki Krasińskich rękopisy, inkunabuły i zbiory graficzne, zaś do Biblioteki Narodowej polskie czasopisma, sama zaś przejąć wydawnictwa obce. Przez cały okres okupacji Biblioteka nielegalnie udostępniała zbiory działającym w Warszawie tajnym uniwersytetom Warszawskiemu i Poznańskiemu. Straty wojenne Biblioteki Uniwersyteckiej były bardzo poważne, nie tyle ze względu na liczebność utraconych zbiorów co na ich wartość. Przeniesiona na Okólnik część zbiorów specjalnych spłonęła wraz z Biblioteką Ordynacji Krasińskich. Część zbiorów bibliotecznych została jednak ukryta i zamurowana w piwnicach gmachu bibliotecznego, najcenniejsze zbiory były zabezpieczane, już po upadku powstania warszawskiego, w ramach tzw. akcji pruszkowskiej.
BUW 1945-1999
W styczniu 1945 roku przystąpiono do zabezpieczania i porządkowania Biblioteki. Z początkiem roku akademickiego 1945/46 otwarta została Czytelnia Główna. W pierwszych latach powojennych Biblioteka głównie skupiła się na rewindykacji swoich zbiorów oraz na przejmowaniu księgozbiorów porzuconych, głównie poniemieckich i podworskich. Ogółem w pierwszym pięcioleciu po zakończeniu II wojny światowej Biblioteka powiększyła swoje zbiory o 350 000 woluminów i pozostawała największą biblioteką akademicką w kraju. Niestety, szybki powojenny wzrost zbiorów BUW nie był w następnych latach kontynuowany. Świadome zmniejszanie przez władze środków przeznaczanych dla Uniwersytetu Warszawskiego spowodowało ograniczenia w gromadzeniu zbiorów. Były też poważne trudności z przechowywaniem i udostępnianiem zbiorów spowodowane dramatyczną sytuacją lokalową Biblioteki. Starania o powiększenie powierzchni bibliotecznej, rozpoczęte jeszcze w okresie międzywojennym, po zakończeniu II wojny światowej stanowią motyw przewodni we wszystkich wystąpieniach Dyrekcji Biblioteki do władz uczelni i administracji państwowej. Aż do końca lat dziewięćdziesiątych większość zbiorów BUW przechowywana była w złych warunkach: na podłogach magazynu, na podestach klatek schodowych, w piwnicach i na strychach nie tylko własnych gmachów Biblioteki. Żadna z obietnic dotyczacych budowy nowego gmachu, aż do pamiętnej decyzji rządu Premiera Tadeusza Mazowieckiego nie została dotrzymana. Dopiero w 1990 r. rząd Tadeusza Mazowieckiego podjął decyzję, aby dochody z wynajmu gmachu byłego KC PZPR przeznaczyć na budowę nowej siedziby Biblioteki.
W 1993 r. rozpisano konkurs architektoniczny na nowy gmach Biblioteki. Pierwszą nagrodę oraz wskazanie do realizacji uzyskał projekt architektów Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego. Oddanie Bibliotece i społeczności akademickiej nowego gmachu na Powiślu otworzyło nowy etap w dziejach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.
źródło: www.buw.edu.pl
.
