Rozwój dziecka - 1 miesiąc
Rozwój Dziecka - Ruch
Maluch, który kończy pierwszy miesiąc życia potrafi w pozycji leżącej na brzuchu unieść głowę i utrzymać ją przez co najmniej 10 sekund. W pozycji siedzącej miesięczne dziecko trzyma głowę prosto przynajmniej przez 5 sekund.
Dziecko leżące na plecach przechyla głowę w jedną lub drugą stronę, macha energicznie nogami. Zaciśnięte piąstki pod koniec pierwszego miesiąca coraz częściej są otwarte. Miesięczny maluch zaciska dłoń na podanym mu przedmiocie, jednak za chwilę włożony przedmiot wypuszcza.
Charakterystyczne dla noworodka są odruchy noworodkowe. Szczególnie widoczny jest odruch Moro. Dziecko pod wpływem nagłego bodźca (zmiana położenia dziecka, podniesiony głos dorosłego itp.) rozrzuca rączki na boki w taki sposób jakby kogoś obejmowało, ciało momentalnie się wyprostowuje i maluch wstrzymuje oddech. Zaraz po tym rączki i nóżki przykurczają się i dziecko łapiąc oddech zaczyna krzyczeć. Odruch ten pod koniec trzeciego miesiąca zanika. Inne odruchy, to odruch Babińskiego, chodzenia, chwytania, Rittiga.
Rozwój Dziecka - MowaDziecko wydaje gardłowe, krótkie dźwięki, które przypominają samogłoski a, e. Krzyk jest jednakowy, niezróżnicowany.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeMaluch reaguje na dźwięk, potrafi też skupić wzrok na przedmiotach i osobach, mimo, że w tym okresie widzi jeszcze bardzo nieostro, nie odróżnie kolorów. Co więcej, umie także śledzić przedmioty poruszające się w polu widzenia. Najlepiej dziecko widzi obiekty znajdujące się w odległości ok. 25-30 cm. Reaguje na zapach najbliższych. Dziecko po urodzeniu wyczuwa 4 smaki: słony, słodki, gorzki i kwaśny.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneNa widok ludzi maluch przestaje płakać. Podobnie reaguje na głos człowieka. Kontakt z otoczeniem następuje poprzez skórę, dlatego jesli weźmiemy dziecko na ręce, pogłaskamy i przytulimy, szybko się uspokaja. Nawiązanie bliskości z maleństwem na tym etapie rozwoju zaowocuje jego właściwymi kontaktami z innymi ludźmi w przyszłości. Maluch sygnalizuje, czy jest dobrze karmiony, pielęgnowany, czy potrzebuje bliskości. Należy obserwować swoje dziecko, a doskonale będziemy wiedzieć czego w danej chwili potrzebuje.
wygląd dziecka
Nowonarodzone dziecko nie ma zachowanych proporcji w budowie ciała. Główka malucha jest bardzo duża, jej obwód jest o 1-2 cm większy od odwodu klatki piersiowej. Rączki i nóżki króciutkie, dadatkowo są one cały czas zgięte w stawach. Skóra noworodka jest żyworóżowa, elastyczna i gładka. Dziecko zwykle ma dobrze rozwiniętą tkankę tłuszczową. Główka pokryta jest mocnymi, nierzadko długimi włoskami, a paluszki rąk i nóg wyposażone są w często długie paznokcie. Oczy malucha są zaciśnięte, rzadko je otwiera. Dłonie też są zaciśnięte w piąstki.
Zwykle waga dziecka przy urodzeniu wynosi ok. 3500 g, a długość ciała ponad 50 cm. Ciemię może mierzyć nawet 4 na 5 cm.
Dziecko w pierwszym tygodniu życia traci na wadze zwykle ok. 10% masy urodzeniowej i najczęściej wyrównuje tę stratę w drugim tygodniu. Każdy noworodek przechodzi żółtaczkę fizjologiczną, która uaktywnia się ok. 3-4 doby po urodzeniu i ustępuje samoistnie w drugim tygodniu życia.
Rozwój dziecka - 2 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMaluch ułożony na brzuchu potrafi unieść głowę na wysokość 5 cm i utrzymać ją przez dłuższą chwilę. Lekarze zalecają układanie dziecka na brzuszku, aby ćwiczyło ono mięśnie grzbietu, aby przez takie ułożenie samodzielnie masowało sobie brzuszek w odpowiedni sposób. Jeśli jednak nasz maluch protestuje, reaguje na takie ułożenie płaczem, nie zmuszajmy go do tego. Dziecko potrafi samodzielnie przewrócić się z boku na plecy, czasem dotyka zabawek zawieszonych w zasięgu ręki. Potrafi też przez chwilę utrzymac przedmiot włożony w dłoń, nie jest to jednak świadome działanie. Napięcie mięśniowe jest jeszcze duże, jednak maluch zaczyna na chwilkę otwierać dłonie i prostuje paluszki. Kończyny malucha jeszcze są zgięte we wszystkich stawach. Dziecko krzycząc najczęściej porusza nimi energicznie.
Odruchy noworodkowe są teraz mocniejsze niż w pierwszym miesiącu życia.
Rozwój Dziecka - MowaZaczyna się okres gruchania, a dźwięki wydawane przez dziecko są bardziej zróżnicowane. Zaczyna wydawać dźwięki przypominające samogłoski a lub e.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeMaluch odwraca głowę w kierunku źródła dźwięku, potrafi wodzić oczami za przedmiotami i osobami. Wyraźnie reaguje na ludzki głos. Dziecko chętnie "spaceruje", noszone na rękach po mieszkaniu. Takie poznawanie najbliższego otoczenia jest dla niego ogromną radością.
Rozwój Dziecka - Kontakty społecznePierwsze uśmiechy. Dziecko ożywia się podczas przewijania, przygotowania do karmienia i na widok ludzi. Zaczyna wodzić oczkami za bliskimi, próbuje skupić uwagę na pochylającej sie twarzy mamy.
Rozwój dziecka - 3 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchPowoli zanikają odruchy noworodkowe. Zmniejsza się też napięcie mięśniowe, maluch częściej otwiera dłonie.
Maluch położony na brzuszku trzyma nóżki podkurczone w tzw. pozycji żabki. Podnosi dość wysoko główkę i ramiona i pozostaje dłuższy czas w tej pozycji, opierając się na przedramionach. W pozycji siedzącej potrafi sam utrzymać główkę w pionie z lekkim tylko przechyleniem ku przodowi. Nie potrafi jeszcze samo chwytać, ale utrzyma przez chwilę niewielki przedmiot włożony do jego rączki, postrząsa nim lekko. Potrąca zawieszoną zabawkę. Trafia palcem do buzi, próbuje dotykać zawieszonej nad nim zabawki. Z upodobaniem ssie palec lub nawet całą dłoń.
Rozwój Dziecka - MowaDziecko wydaje różne okrzyki w zależnosci od przyczyny, przez co komunikuje się z otoczeniem, zaczyna też gruchać. Gruchanie, czy też głużenie polega na wydawaniu wielu dość różnych dźwięków, np. popiskiwanie, postękiwanie, westchnienie, ziewanie, kichanie. nie zależy od woli dziecka. Gruchanie nie służy do kontaktów z otoczeniem, Potrafi zmieniać intonację głosu komunikując różne stany i potrzeby.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeDziecko zaczyna bawić się swoimi dłońmi, zamyka je, otwiera, obraca, wyciąga przed siebie i bacznie je obserwuje. Śledzi wzrokiem przedmiot oddalający się z pola widzenia. Lubi przedmioty kolorowe o różnych kształtach. Wyraźny rozwój sprawności zmysłów wzroku, słuchu, węchu, smaku i dotyku. Maluch coraz lepiej widzi, słyszy, odróżnia smaki, różnicuje dotyk.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneMaluch coraz mniej płacze, potrafi nawet sam się uspokoić. Gdy zostaje sam, głośno protestuje - lubi towarzystwo innych osób. Powoli da się określić "charakter" niemowlęcia. Reaguje na głosy, odwraca główkę w kierunku źródła dźwięku. Bardzo żywo reaguje na ludzką twarz, jeśli się do niego uśmiechniemy, odpowiada uśmiechem, jeśli do niego mówimy, odpowiada "gugając". Gdy nachylimy sie nad dzieckiem, ono zaczyna radośnie machać rączkami i nóżkami, czasem unosi też pupę i energicznie uderza nią o materac.

Rozwój dziecka - 4 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMaluch leżąc w pozycji na brzuszku unosi głowę prostopadle do podłoża i potrafi utrzymać się swobodnie, unosząc jednocześnie górną część tułowia, przy czym twarz jest zdecydowanie skierowana ku przodowi. Kiedy leży na brzuszku, nóżki są już półwyprostowane lub nawet wyprostowane. Leżąc na pleckach trzyma głowę prawie zawsze symetrycznie (wcześniej była ona odwrócona w jedną ze stron, co niekiedy powoduje spłaszczenie główki z jednej strony. W takim przypadku należy zmienić ułożenie dziecka w łóżeczku na odwrotne, tak aby przez jakiś czas kierowało ono główkę w strone przeciwną - zwykle maluch odwraca głowę aby coś obserwować). Leżąc na pleckach podciągane do pozycji siedzącej unosi głowę i ramiona. Wyprostowaną rączką energicznie potrząsa grzechotką, gdy zainteresuje go inna zabawka, wówczas trzymaną wcześniej grzechotkę automatycznie wypuszcza z rączki.
Odruchy noworodkowe zanikły.
Rozwój Dziecka - MowaGdy przemawiamy do malucha, on zwykle radośnie grucha. Wydaje dźwięki przypominające brzmienie w, f, th, s, g, robi to jakby wypuszczając powietrze przez zaciśnięte wargi. W ten sposób przygotowuje swoje narządy mowy do zamierzonego wypowiadania sylab.
Często wydaje radosne okrzyki, różnicując je tonowo.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeMaluch często bawi się swoimi rękami, ogląda je. Wiszące nad łóżeczkiem zabawki uwaznie obserwuje a także probuje je dotknąć, pomacać i chwycić. Chwyta całą dłonią bez użycia kciuka. Kiedy włożymy mu do ręki grzechotkę lub inną zabawkę, wówczas zaczyna nią potrząsać by na koniec włożyć do buzi, zbliża też do trzymanego przedmiotu drugą rączkę. Usta są narządem poznawczym malucha. Podczas kąpieli zaczyna bawić się wodą, uderza rączkami w jej powierzchnię, delikatnie ją rozbryzgując. Maluch reaguje na głosy, zwykle odwraca głowę w kierunku dochodzących dźwięków, szukając osoby, która do niego mówi.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneMaluch rozpoznaje twarze bliskich osób, rozróżnia znane głosy. Gdy ktoś do niego mówi, gaworzy i śmieje się głośno. Gdy położymy przed nim zabawkę, to z zainteresowaniem na nią spogląda. Potrafi krzykiem sygnalizować chęć bliskości z mamą. Można zauważyć różnorodność emocji u dziecka, np. strach, gdy się wystraszy, radość, gdy widzi bliską osobę, powagę, gdy widzi nową, obcą osobę a także gniew gdy jest ubierane.
Rozwój dziecka - 5 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMaluch leżąc na brzuszku, opiera się na dłoniach i stara się unieść górną część tułowia. Może też w tej pozycji unieść jedną rączkę siągając np. po zabawkę. Położone na brzuszku, ma wyprostowane nogi. Leżąc na plecach zrobi mostek opierając się na nogach i głowie. Potrafi też czasem przewrócić się z pleców na boki. Siedzi z podparciem. Dwiema rączkami jednocześnie sięga po grzechotkę wiszącą nad główką, z uśmiechem ją trąca, nie potrafi jej jeszcze chwycić. Sięga na boki po leżącą obok grzechotkę. Gdy włożymy mu do rączki zabawkę trzyma ją całą dłonią bez użycia kciuka. Zdarza się, że naciągnie sobie pieluszkę leżącą obok na twarz lub ściągnie pieluszkę z twarzy. Gdy ubieramy malucha, on zaczyna nam w tym pomagać, np. prostuje odpowiednie rączki przy zakladaniu rękawów bluzeczki, prostuje nóżki przy nakładaniu nogawek lub też unosi pupę przy wkładaniu spodni.
Rozwój Dziecka - MowaMaluch wydaje radosne okrzyki, głośno gaworzy, piszczy, jego mowa wzbogaca się o spółgłoski i samogłoski. Pojawiają się pierwsze sylaby.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeDziecko bawi się przedmiotami, które ma w zasięgu rączek, sięga po nie, ogląda je, dokładnie maca i potrząsa i na koniec wkłada do ust. Gdy słyszy dźwięk odwraca główkę w jego kierunku. Reaguje też na swoje odbicie w lustrze. Potrafi rozróżnić twarze obce i znajome, reaguje na ton głosu i mimikę osoby będącej w pobliżu. Poznaje swoje ciało, wcześniej zajmowały go wyłącznie rączki, teraz coraz częściej dotyka zewnętrzych narządów płciowych. Badawczo dotyka tez twarzy mamy, włosy, oczy, nos, usta.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneMaluch potrafi odróżnić ton pieszczotliwy od tonu surowego rodzica. Reaguje na melodię i intonację głosu dorosłej osoby. Radośnie reaguje na znajome głosy. Rzadko uśmiecha się do każdego, zwykle poważnieje na widok obcej osoby, bardzo zachęcane obdarzy ją uśmiechem. Niekiedy potrafi się nawet rozpłakać na widok obcego.
Rozwój dziecka - 6 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMaluch podciągany za obie rączki siada, takie "ćwiczenia" doskonale wzmacniają mięśnie grzbietu i brzucha naszego dziecka. W tym wieku dziecko jeszcze nie siedzi samodzielnie, dlatego trzeba je ponownie położyć, gdyż nie utrzyma się w tej pozycji (często wywołuje to u malucha płacz, buntuje się, ponieważ oglądanie świata z nowej perspektywy bardzo mu się podoba). Podtrzymywane w pozycji siedzącej pewnie trzyma główkę. Bez problemu przewraca się z pleców na brzuszek i odwrotnie. Leżąc na brzuchu opiera się na dłoniach i kolanach unosząc tułów. Gdy podtrzymamy dziecko pod pachami, pewnie stoi na wyprostowanych nogach. Sięgając po znajdujący się w pobliżu przedmiot, chwyta go całą dłonią i wyprostowanym kciukiem.
Rozwój Dziecka - MowaMaluch gaworzy, co czasem układa się w melodię. Wydawane przez niego dźwięki tworzą sylaby.

Rozwój Dziecka - Procesy poznawczePrzedmioty, które chwyta, obraca w rączkach i przekłada je z jednej rączki do drugiej, energicznie nimi potrząsa oraz uderza nimi o blat stołu. Ożywia się na widok zabawki, która leżu w pobliżu. Wyciąga po nią obie rączki, macha nimi, posapuje. Próbuje dany przedmiot dosięgnąć, jednak nie udaje się to jeszcze. W dalszym ciągu interesuje się swoim ciałem, teraz przyszła kolej na nogi. Potrafi włożyc stopę do ust, nie zdając sobie sprawy, że to część jego ciała.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneMaluch odróżnia osoby obce od znajomych. Na obce osoby reaguje niekiedy lękowo, może się też rozpłakać. Bliskie osoby od razu obdarza słodkim uśmiechem.
Rozwój dziecka - 7 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMaluch położony na brzuszku zaczyna pełzać do tyłu, potrafi też w tej pozycji unieść jedną rączkę podpierając się jednocześnie drugą. Doskonale też kręci się wokół własnej osi, dzięki czemu przemieszcza się w upatrzonym kierunku. Leżąc na plecach bawi sie palcami swoich stóp, często wkładając je do buzi. Rączki ma na tyle sprawne, że potrafi w nich utrzymać jednocześnie po jednym przedmiocie, a także precyzyjnie obracać przedmiot w rączce. Nadal drobne przedmioty chwyta całą dłonią, po zabawkę sięga jedną ręką. Frajdę sprawia mu postukiwanie trzymaną w rączce zabawką o blat stołu. Potrafi na krótki moment siedzieć samo z wyprostowanymi plecami, podtrzymując się dla pewności rękami. Gdy podtrzymamy malucha pod paszkami, wówczas podskakuje z zapałem, doskonale się przy tym bawi i nie bardzo chce się dać położyć na plecach.
Rozwój Dziecka - MowaDziecko już swobodnie gaworzy, wydając dźwięki sylabowe. Potrafi powtórzyć wielokrotnie te same sylaby, np. ma-ma, ba-ba.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeMaluch z uwagą przygląda sie bliskim osobom. Podąża wzrokiem za upadającym przedmiotem. Można bawić sie z dzieckiem chowając obserwowaną przez niego zabawkę. Maluch pamięta, że zabawka istnieje i z uwagą jej szuka. Kiedy widzi swoje odbicie w lustrze, ogląda się i wyciąga do niego ręce.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneDziecko nadal odczuwa strach przed obcymi osobami. Natomiast do osób sobie znanych wyciąga ręce. Daje do zrozumienia, że chce być wzięte na ręce. Maluch jest już bardzo towarzyski, kiedy przestaje się do niego mówić okazuje oznaki niezadowolenia, nie lubi też, gdy rodzic lub inny dorosły odchodzi. Wyraźnie reaguje na swoje imię.
Rozwój dziecka - 8 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMałe rączki zaczynają chwytać bardziej precyzyjnie. Mały przedmiot dziecko stara się wziąć między kciuk i wyprostowany palec wskazujący, próbuje też chwytać jednocześnie trzema palcami: kciukiem, wskazującym i środkowym (chwyt nożycowy). Maluch już samodzielnie siedzi bez oparcia z pochylonymi plecami przez kilka minut, zdarza się też, że podtrzymywany za obie rączki lub gdy czegoś sam się trzyma, stoi. Położony na brzuszku posuwa się okrężnie i pełza do przodu. Zwykle przyjmuje już pozycję "na czworakach" i powoli "stawia" pierwsze kroki do przodu, jest to początek raczkowania. Potrafi podeprzeć się rączką gdy siedząc straci równowagę.
Rozwój Dziecka - MowaJęzyk malucha wzbogaca sie o różne nowe sylaby. Dziecko z zapałem gaworzy, próbuje wyrazić swoje emocje poprzez intonację głosu, czy mimikę twarzy: dziwi się, zachwyca, cieszy, boi się. Łączy takie same sylaby, np. ma-ma, ta-ta, ba-ba. Potrafi szeptać.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawcze
Maluch interesuje się trzymanymi w rączkach przedmiotami, ogląda je ze wszystkich stron, bierze do ust, wyrzuca na podłogę. Jeśli trzyma dwa przedmioty po jednym w każdej rączce, postukuje jednym o drugi. Szuka też przedmiotu, który upadł na podłogę lub został schowany przez kogoś na jego oczach. Doskonale bawi się w "a kuku". Wyraźnie interesuje się przedmiotami używanymi przez dorosłych i czynnościami przez nich wykonywanymi.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneMaluch nadal lękiem reaguje na obce osoby, ma zmienne nastroje, potrafi nagle przejść od śmiechu do płaczu. Zaczyna być samodzielny, gdy dostanie do rączki herbatnik lub chrupkę, sam je. Zwraca na siebie uwagę dorosłego, np. pociągając go za ubranie. Potrafi się już dłużej skoncentrować, np. z zaciekawieniem przysłuchuje się rozmowie dorosłych, przygląda się temu, co się dzieje za oknem. Doskonale reaguje na swoje imię. Potrafi już skojarzyć słowa z gestem lub sytuacją, np. może się już nauczyć robienia "pa pa" odchodzącej osobie lub "dać cześć" komuś, kto wyciąga do niego dłoń. Zna juz znaczenie niektórych gestów i kontaktuje się za ich pomoca z otoczeniem, np. mlaska, gdy jest głodny, wyciąga rączki, gdy chce, żeby ktoś go wziął lub odpycha od siebie przedmiot, którego nie chce.
Rozwój dziecka - 9 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMaluch chwyta przedmiot precyzyjnie w dwa palce - kciuk i wskazujący. Dziecko potrafi już samodzielnie siedzieć, potrafi też z pozycji siedzącej położyć się na brzuszku. Zaczyna raczkować, ale na razie jego ruchy są nieskoordynowane. Maluch sam staje w łóżeczku, podtrzymując się o jego szczebelki. Podtrzymywany pod pachami, wykonuje ruchy chodzenia, a trzymane za rączki stoi. Chce samodzielnie trzymać łyżkę lub kubek podczas jedzenia.
Rozwój Dziecka - MowaDziecko nadal gaworzy, z upodobaniem powtarzając szereg różnych sylab, często piszczy gdy jest niezadowolone. Zaczyna też wymawiać słowa dwusylabowe mama, tata, baba robi to jednak jeszcze bez zrozumienia.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeMaluch bardzo lubi wyrzucać różne rzeczy znajdujące sie w wózku, czy kojcu i z zainteresowaniem obserwuje jak one spadają. Jest już bardzo spostrzegawcze, szuka odebranego lub schowanego przez dorosłego przedmiotu. Można się już z nim bawić w "a kuku", sprawia mu to ogromną uciechę. Powoli zaczyna rozumieć znaczenie niektórych słów, a nazwany przez dorosłego przedmiot szuka wzrokiem. Wyłapuje już ciche dźwięki, np. wsłuchuje się, gdy ktoś szepcze. Potrafi kojarzyć niektóre słowa z ich znaczeniem, np. czasem pokaże na obrazku psa, czy kota.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneZa wszelką cenę chce zwrócić na siebie uwagę dorosłego, nawet w tym celu gaworzy "nawołując" mamę lub tatę. Wykonuje proste polecenia, np. "daj", "zrób pa pa", "chodź tu". Już nie tylko mama jest najważniejsza, okazuje swoje przywiązanie też do innych bliskich osób. Rozumie zakaz "nie wolno".
Rozwój dziecka - 10 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMaluch juz całkiem sprawnie sam raczkuje. Sam też siada i bez problemu utrzymuje tę pozycje przez dłuższy czas. Dziecko nadal precyzyjnie chwyta przedmioty między kciuk a wyprostowany palec wskazujący, potrafi też już samodzielnie się zabawić, np. wkłada i wyjmuje klocek z garnuszka. Należy jednak uważać, gdyż maluch z zaciekawieniem wkłada palec w różne otwory. Trzymając się za poręcz lub brzeg kanapy, dziecko stawia pierwsze kroki idąc bokiem, próbuje też wspinać się po meblach.
Rozwój Dziecka - MowaJeśli poprosimy malucha, powtarza wypowiedziane przez nas proste sylaby, jak również usłyszane dźwięki: cmokanie, chrząkanie, czy kaszel.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawcze
Dziecko potrafi wyjąć mniejszy przedmiot z większego. Już nie tylko wypuszcza przedmiot z rąk, ale też potrafi energicznie czymś rzucić obserwując gdzie to coś upadnie i jaki wyda przy tym dźwięk. Bardzo interesuje się małymi rzeczami, sprawdza każdy okruszek na podłodze, papierek, czy guzik. Należy uważać, gdyż znalezione przedmioty, maluch szybko wkłada do buzi.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneMaluch zaczyna już naśladować proste czynności pokazane przez dorosłego np. pa-pa, kosi-kosi. Jeśli zakażemy czegoś i użyjemy do tego gestu, dziecko to zrozumie. Zapytany potrafi wskazać niektóre przedmioty lub osoby. Szuka wtedy odwracając główkę i rozglądając sie dookoła. Łączy wyraz aprobaty ze strony dorosłych z wykonywaną przez siebie czynnością. Taka pochwała pobudza go do powtarzania danej czynności w zamian za przytulenie, pogłaskanie, czy buziaka od mamy. Doskonale reaguje na zmianę nastroju dorosłego, która przejawia się w mimice twarzy, zachowaniu, intonacji głosu.
Rozwój dziecka - 11 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchMaluch już samodzielnie staje, trzymany za obie rączki idzie pewnie do przodu, a trzymając się mebli idzie bokiem. Dziecko trzymając się czegoś umie się schylić, czy pochylić. Siedzi pewnie dowolnie długo, też siedząc obraca się wokół własnej osi. Swobodnie raczkuje po mieszkaniu. Drobne rzeczy chwyta kciukiem i palcem wskazującym, uginając już przy tym paluszki. Samodzielnie je kawałek jabłka, czy biszkopta, potrafi też popić z trzymanego przez mamę kubka.
Rozwój Dziecka - MowaMaluch bez problemu naśladuje dźwięki, potrafi też wymówić ze zrozumieniem pierwsze słowa, np. mama, tata, baba.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeMaluch sprawnie wkłada lub wyjmuje mniejsze przedmioty z większych. Potrafi pociągnąć za sznurek, aby przyciągnąć do siebie uwiązaną na nim zabawkę. Potrafi na dłużej skupiać uwagę na jednej czynności, czy przedmiocie - z zainteresowaniem przygląda się zabawce obracając ją w rączkach na wszystkie strony. Kojarzy znaczenie niektórych słów, potrafi nazwane przez dorosłęgo przedmioty wskazać na obrazku lub pokazać nos na twarzy mamy. Potrafi też skojarzyć usłyszany dźwięk, np. gdy usłyszy szczekanie psa, powie "hau hau" lub gdy usłyszy warkot samochodu powie "brum brum". Z uwagą śledzi wykonywane przez dorosłego czynności i stara sie je naśladować, np. zamiatanie, odkurzanie.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneJeśli poprosimy dziecko o podanie zabawki i wyciągniemy w tym celu rękę po nią, maluch ją poda. Doskonale rozumie zakazy, ale raczej się do nich nie stosuje. Można już bawić się z dzieckiem w proste zabawy, np. kulanie piłeczki, zabawa w chowanego lub w ganianego (maluch goni lub ucieka na czworakach).
Rozwój dziecka - 12 miesiąc
Rozwój Dziecka - RuchDziecko trzymane za jedną rękę chodzi, zaczyna też już stawiać samodzielnie pierwsze kroki. Potrafi już ustać przez dłuższy czas, nie rezygnuje jednak z raczkowania. Maluch doskonali swoją precyzję, potrafi wziąć do jednej rączki dwa małe przedmioty. Zaczyna rozróżniać do czego służą poszczególne przedmioty i potrafi je odpowiednio użyć.
Rozwój Dziecka - MowaZe zrozumieniem wypowiada pierwsze słowa, np. mama, tata, baba. Niekiedy mówi też ciocia, dziadzia.
Rozwój Dziecka - Procesy poznawczeMaluch uczy się koncentracji, potrafi już skupić uwagę na czymś przez 5-10 minut. Próbuje układać klocki, kładzie dwa klocki jeden na drugim. Jeśli postawimy zbudowaną wieżę, dziecko z radością ją burzy. Potrafi też wkładać klocki do pudełka.
Rozwój Dziecka - Kontakty społeczneMaluch rozumie i reaguje na proste polecenia, np."podaj rączkę", "otwórz buzię". Doskonale rozpoznaje bliskie osoby, lubi się przytulić, lubi też być brany na ręce. Lubi skupiać na sobie uwagę innych , lubi być chwalony. Chce być samodzielny, czasem denerwuje się, gdy jest ubierany przez mamę lub karmiony. Potrafi też być przekorne. Powoli okazuje zainteresowanie innymi dziećmi.

źródło: maluchy.pl